Analiz

1 ANALİZ

1. 1 Problem durumunun belirlenmesi

        Günümüzde artık bilgisayar ve internet kullanımı çok fazla artış göstermektedir. Bilgisayar ve internet üzerinden birçok işlem yapabilmekteyiz; Örneğin; e-posta yoluyla iletişim, banka işlemleri, alışveriş, dosya indirme gibi pek çok alanda internet kullanılmaktadır. Bu işlemleri yaparken internet üzerinden birçok kişisel bilgilerimizi(banka hesap no, şifreler, T.C kimlik numarası, kullanıcı adı vs..) paylaşmak zorunda kalmaktayız. Bunun yanı sıra internet üzerinden dosyalar, yazılımlar indirmekteyiz. İnternete bağlı olarak yapılan işlemlerin hız ve verim kazanmasıyla içerisinde birçok tehlikeyi de barındırmaktadır. Bu tehlikeler, kişilerin özel bilgilerini kullanarak veya virüs, casus yazımlarla bilgileri çalarak ve değiştirerek zarar vermektedir. Kişilere, maddi ve manevi olarak büyük zararlar teşkil etmektedir.

•  Neden bilgisayar ve internet güvenliğini sağlamalıyız? Bir kaç madde ile açıklamak gerekirse;

             1) Hiç kimse kişisel bilgilerini yabancı bir kişiyle paylaşmak istememektedir. Kimse gelen mailinin okunmasını, dosyalarının habersizce alınmasını ve değiştirilmesini istememektedir.
             2) İnternet üzerinden yapılan işlemler özellikle banka, alışveriş ve şifrelerin korunması çok önemlidir.
             3) Teknoloji ilerlemektedir ve teknoloji ilerledikçe internette de birçok açıklar oluşmaktadır. Yapılan saldırılar artık daha karmaşık ve yetenekli olmaktadır. Bu nedenle bilgisayar ve internet güvenliği tehlikesi hızla artmaktadır.

        Hayatımızın her köşesinde olan bilgisayar ve internet güvenliğini sağlamak çok büyük önem taşımaktadır. Eğer, bilgisayar ve internet güvenliğini sağlanamaz ise maddi ve manevi olarak büyük sorunlarla karşılaşılabilir.

        Bilgisayar ve internet güvenliğinin son derece önemli bir yapı olduğunu yukarıdaki bilgiler ışığında görmekteyiz. Fakat internet ve bilgisayar güvenliğinin önemini, nasıl sağlanacağını, nelere dikkat etmesi gerektiğini bilen kişi sayısı çok az bulunmaktadır. Bu nedenle bilgisayar ve interneti çok sık kullanan gençlere ve ilerde bilgisayar öğretmeni olacak arkadaşlarımıza bu konuyu anlatmaya karar verdik.

1.1.1 Olması gereken durum

1.1.1.1 Türkiye'deki durum

        Ülkemizde internet ve bilgisayarda güvenlik problemi yaşayanlar genellikle yetişkin kişiler gibi görülse de gerçekten internet ve bilgisayar güvenliğinin ilköğretim çağındaki çocuklar için daha önemli olduğunu düşünüyoruz. Günümüzde çocuklar gözlerini bilgisayarla açmaktadır. Çocuklar bilgisayarlardan olumlu olduğu kadar olumsuz da etkilenmektedir. Bu nedenle küçük yaşta olan bilgisayar öğrencileri için bir bilgilendirme yapılmalıdır.

        Yapılan bir araştırmaya göre öğrencilerin karşılaşabileceği tehlikelerin başında virüs bulaşmalarına neden olması gelmektedir. ( Can, Kabakçı, 2009) Bu bilgiye dayanarak öğrencilerin bu konu hakkında kesin olarak bilinçlendirilmesi gerekmektedir. Öğrencilere virüsler hakkında gelip geçici değil, kalıcı bilgiler sağlanmalıdır. Konu, gelişi güzel olarak değil, gerçekten öğrenciler için önemli bilgiler olarak gösterilmelidir.

        Ülkemizde bilgisayar ve internet ile çok geç tanışmış olan kişilerde bulunmaktadır. Bu kişiler, kötü amaçlı siteler, yazılımlar ve casuslar tarafından kolaylıkla kandırılabilirler. Halk eğitim merkezleri gibi her kesimden halkın katılabileceği kurumlarda kurs verilmelidir. İnternet ve bilgisayar güvenliğinin önemi vurgulanmalıdır.

        E-vatandaşlık tanımının yaygınlaştığı bir Türkiye'de, böyle bir hizmet sağlamasının yanında buna ilişkin bilinçlendirme yapılmalıdır. Her vatandaş bu hizmetten yararlanmalıdır. Fakat aynı zamanda da dijital ortamdaki bilgilerini kendi başına koruyabilen bir donanıma sahip olması gerekmektedir.

        Bireysel internet bankacılığının ‘ tek kullanımlık şifre’ uygulaması gibi kamu hizmetlerinde de bir uygulama kullanılabilir.

        Ülkemizde antivirüs programları ve orijinal işletim sistemleri kullanımı ile ilgili çalışmalar yapılmalıdır.  İnsanların bilinçlendirilmesi gerekmektedir. Bunun yanı sıra antivirüs programları ve işletim sistemlerinin fiyatları her kesime hitap etmelidir.

1.1.1.2 Kurumdaki durum

        Kurumda öğrencilere öncelikle bilgisayar ve internetiğimizi tehdit eden zararlı yazılımlar anlatılmalı ve tanıtılmalıdır.
        Virüsler,kurtçuklar, truva atları,casus yazılımlar,arka kapılar, servisi engelleyen saldırılar, mantık bombaları,olta saldırılarının nasıl bilgisayarımıza girdiğini ve bize nasıl tehditler teşkil ettiğini anlatılmalıdır.
        Güvenlik önlemleri tek tek anlatılıp, uygulama yaptırılmalıdır.
Antivirüs programları ne işe yarar? nasıl kullanılmalı? güvenlik duvarını nasıl çalıştırırız? gibi soruların cevapları verilmelidir.
        Öğrenmiş oldukları güvenlik önlemlerini gerçek hayatta uygulayıp diğer insanlarla paylaşılması istenmelidir.

1.1.2 Mevcut durum

1.1.2.1 Türkiye'deki durum

        Türkiye'de bilgisayar ve internet kullanımı 15 milyona ulaşmış durumda; buradan internetin, olmazsa olmazlarımızın içine girmiş olduğunu çıkarabiliriz.

        Bilgisayar ve internet kullanım oranları 2015 yılı Nisan ayında 16-74 yaş grubundaki bireylerde sırasıyla %54,8 ve %55,9 oldu. Bu oranlar erkeklerde %64 ve %65,8 iken, kadınlarda %45,6 ve %46,1’dir. Bilgisayar ve internet kullanım oranları, 2014 yılında %53,5 ve %53,8’di.

        Aşağıda bilgisayar kullanımı ile ilgisi TÜİK' ten aldığımız veriler doğrultusunda hazırlamış olduğumuz bir grafik bulunmaktadır.

        Grafikte görüldüğü üzere 2014 ve 2015 yıllarında bilgisayar ve internet kullanımı hızlı bir şekilde artmıştır. Bunun yanı sıra internet kullananların %52'si devlet kurumlarına, %33'üde internet üzerinden alışveriş yapanlar oldu. Yani sonuçlardan çıkaracağımız analize göre devlet kurumlarına yaptığımız girişlerde kullandığımız kişisel bilgilerimiz, alışveriş yaparken kullandığımız banka bilgilerimizi internet üzerinden paylaşıyoruz. Bu da bizlerin internet güvenliğinin ne kadar önem teşkil ettiğini göstermektedir. İnternette yaptığımız sayısız işleme karşın güvenliliğimiz konusunda emin olmamalıyız.

        Aşağıda TÜİK' in açıkladığı veriler ışığında hazırlamış olduğumuz bilgisayar ve internet güvenliği ile ilgili yaşadığımız problemleri anlatan bir grafik bulunmaktadır.

        Karşılaşılan güvenlik sorunlarını karşıdan dosya yükleme ve flash belleklerden bulaşan virüsler şeklinde düşünebiliriz. Dünya’nın öbür ucundan bir dosyayı ( müzik,film..) veya gelen bir e-postayı (excel,powerpoint veya bir rar dosyası), sizin kendi bilgisayarınıza, İnternet'i kullanarak indirebilmemizdir. Bilgisayar korsanlarının bilgisayarlardaki güvenlik açıklarını kullanarak, mülkiyet haklarına saygı göstermeden bilgisayardaki gizli bilgilere ulaşılabilirler.

         Peki, bu indirmeleri yaparken neler yapmalıyız? İnternet güvenliğini nasıl sağlamalıyız? Güvenliğimizi sağlamak için Antivirüs programları kullanmalıyız. Antivirüs programları Malware (virusler,solucanlar,truva atları,casus yazılımlar..) gibi bilgisayara ve kullanıcıya (kullanıcı verileri,dosyaları..) ciddi zararlar verebilecek olan yazılımları saptama,silme ve bilgisayarı koruma en temel görevleri olup, aynı zamanda sürekli aktif halde çalışabilen ve güncellenmesi gereken yazılımlardır. Kişisel güvenlik duvarı oluşturulmalıdır. İşletim sistemleri güncellenmelidir. Lisanslı yazılım kullanılmalıdır. Bilgisayar ve internete şifreleme getirilmelidir. Sadece bizler değil hesaplarımızı paylaştığımız bankalarda internet güvenliklerini sağlamalıdırlar.

        Yukarıda belirtmiş olduğumuz önlemler; antivirüs programlarının kullanımı, güvenlik duvarı ayarları, güncellemeler, şifrelemeler bunların daha geniş olarak geleceğin bilgisayar öğretmenlerine şimdiki öğrencilere anlatılarak bir sonraki nesillere de ışık olmasını amaçlıyoruz. Bilgisayar ve internetin bu denli kullanıldığı çağda güvenliğini sağlamak için insanları bilinçlendirmeliyiz.

         Türkiye'de Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda güvenli internet çalışmalarına özel olarak Milli Eğitim Bakanlığı'nın okullarda yaptığı çalışmalara yer verilmiş.

         Türkiye'de bilişim suçlari ile mücadele 2007 yılında çıkartılan 5651 sayılı "İnternet ortamında yapılan yayınların düzenlenmesi ve bu yayınlar yoluyla işlenen suçlarla mücadele edilmesi hakkında kanun" uyarınca yapılmakta, bu yolla erişimin engellenmesi, izlenmesi sağlanarak içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı ve erişim sağlayıcıların yükümlülükleri düzenlenmektedir. Yeni 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda da bilişim suçları ile ilgili düzenlemelere gidilmiş, örneğin 125'inci maddede düzenlenen hakaret suçunun cezası üç aydan iki yıla kadar hapis cezası ile düzenlenirken, suçun sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle yani İnternet dahil olmak üzere işlenmesi durumunda bir yıldan az ceza verilemeyeceği hükmü getirilmiştir. Benzer bir durum hırsızlık, dolandırıcılık vb. suçlar için de ağırlaştırıcı neden olarak getirilmiştir. Ayrıca Türk Ceza Kanunun 243'üncü maddesinde bilişim suçları ile ilgili yaptırımlar bulunmaktadır. Buna göre verilecek cezalar 6 ila 5 yıl arasında değişiklik göstermektedir. (Moore, 2005.)

1.1.2.2 Kurumdaki durum

         Sınıftaki öğrenciler bilgi açısından bilinçlendirilmeye çalışılmış fakat yeterli olmamış. Bilişim suçlarının bazılarını sıralamalarına karşın bazı uygunsuz davranışlara meyil ediyorlar. Çoğu bilgisayar ortamlarında etik olmayan davranışların bir cezai yaptırımı uygulandığını bilmiyorlar.
Kurumdaki bireyler bilgisayar virüslerinin zararları ve buna yol açan yazılımlar hakkında yapılması gerekenleri söylemesine rağmen çoğunun bilgisayarına ve usb belleklerine virüs bulaşmış. Sınıf bu konuda bilgilenmeye açık ve istekli. Gelecekte bu konuların daha çok konuşulacağını düşünüyorlar.
         Öğrencilere, bilgisayar ve internet güvenliği hakkında ders ve bilgilendirme yapılıyor. Fakat öğrencilere antivirüs programlarını kullanmayı, güvenlik duvarını etkili şekilde kullanmayı, usb bellekler ve internet sitelerinden tam olarak korunmayı anlatmıyorlar. Öğrencilerin daha çok bilgilendirilmesi internet ve bilgisayar güvenliğinin önemi anlatılmalıdır.

1.2 Gereksinim Türü

         Hedef kitlenin analizi sırasında öğrencilerde bilişim teknolojilerine dair bazı eksiklikler fark edilmektedir. Bunlardan en önemlisi, küçümsenmemesi gereken ve konu hakkında önlemlere ihtiyaç olan 'Bilgisayar ve İnternette Güvenlik'tir. Bu, bilişim alanında çalışan birçok kişinin yardıma ihtiyaç duyduğu bir konudur. Virüs yüzünden bilgisayarın kullanılamaz hale gelmesi, bellekteki verilerin hasara uğraması; internet ortamında kişisel bilgilerin çalınması sonucu kişilerin hukuki sorunlarla karşılaşabilmesi gibi durumlar sıkça yaşanmaktadır. Bu sorunların çözümünde rol oynaması beklenen hedef kitlemizin konu hakkında bilinçlendirilmesini gerekli gördük. Bu doğrultuda bir çalışma yapmaya karar verdik. Dolayısıyla bu konu hedef kitlemiz için açıklanan gereksinim türü kapsamındadır.

1.3 Hedef Kitlenin Özellikleri

         Sınıf, 2015 girişli 22 öğrenciden oluşan BÖTE-1 sınıfıdır. Öğrencilerin yaş aralığı 18 - 21' dir. %90'i meslek lisesi bilgisayar alanı mezunudur. Kalan %10'u ise anadolu lisesi ve düz lise mezunudur. Sınıfın kodlama bilgisi orta seviyede ve tasarım zekası iyi seviyededir. Kişilik özellikleri; derste saygılı, öğrenmeye açık ancak dikkatleri çabuk dağılabilen öğrencilerdir.
          Hedef kitlemizin özelliklerini daha iyi analiz edebilmek için bir anket düzenledik. Düzenlemiş olduğumuz bu ankete Anadolu Üniversitesi BÖTE 1. sınıf öğrencisi olan 22 kişi katılmıştır.

ANKET UYGULAMASI

Öğrencilerin %95'inin evinde bilgisayar bulunmaktadır. Bu sonuçtan çıkaracağımız ailelerin öğrencilere teknolojik olarak imkan sağlayıp onları desteklediği ortaya çıkmaktadır.

İnternet, grafikte de görüldüğü üzere öğrenciler için çok önemli olduğu anlaşılmaktadır. İnternet, her insanın artık vazgeçilmezi olmuştur. Artık eğitimde bile interneti kullanmaktayız. Fatih projesi ile internetin hayatımızdaki yerini daha iyi anlayabilmekteyiz. Grafikten çıkan sonuçlar, öğrencilerin internete olan bağımlılığını ortaya koymaktadır. Evinde bilgisayar bulunmayan kişiler için bile internetin önemli olduğunu görebilmekteyiz.

 Bir önceki grafikte internetin öğrenciler için çok önemli olduğunu belirlemiştik. Bu grafikte ise öğrencilerin %54'ü 6 ve daha fazla saatini internette geçirdiğini tespit ettik. Çıkan sonuçlar dahilinde öğrenciler için internet su, yemek gibi hayatın bir ihtiyacı haline geldiğini söyleyebilmekteyiz. Öğrenciler vaktinin çoğunu internette geçirerek aslında kendilerine zarar vermektedirler. Ne kadar bilgisayar ve internet konumuz olsa da bilgisayar güvenliği içerisine insanlara verdiği zararlar da girmektedir. Bu kadar çok internette vakit geçirmek öğrencilerde ruhsal bozuklukların yanında oturuş bozukluklarından kaynaklanan rahatsızlıklarda yaşanacaktır.

Bu sorunun sonuçlarında aslında en yüksek ailenin almasını bekleniyordu. Öğrencilerin %63'ü arkadaşları ile paylaşacağını söylemektedir. Sonuçlarda ailesiyle paylaşan öğrenci sayısının az olması ailelerin bu gibi durumlarda paylaşmak yerine öğrencileri sorguya çekip, sürekli müdahale ettiğini görebiliriz. Ailelerin bu gibi durumlarda arkadaşça yaklaşması önemlidir. Yaşadığı olumsuz bir durumu hiç kimseyle paylaşmak istemeyen öğrenci sayısı da oldukça yüksek görülmektedir.

Katılan öğrencilerinin %54'ünün çevresinde hesap çalınma gibi olaylar yaşandığı görülmektedir. Bunun sonucu olarak öğrencilerin şifrelerini paylaşıldığı düşünülebilir. Güvendiğiniz biri olsa bile hiç bir zaman herhangi bir şifre paylaşımı yapılmamalıdır.

Öğrencilerin bilgisayar ve internette güvenlik hakkında bilgilerini öğrenebilmek amacıyla bazı terimler sorulmuştur. Çıkan sonuçlar truva atı, solucan ve virüs dışında genelde hiç birinin tamamen bilindiği gözlenememiştir. Buda seçtiğimiz konunun önemini vurgulamaktadır.

Öğrencilerin %59'u internet ortamına güvenmemektedir. Arkadaşınız veya yakınınız bir hesabı çalındı mı? sorusunda %54 kişi evet cevabını vermişti. İnternete olan güveni bu gibi çevre kişilerin hesap çalınma, siber taciz, dolandırma gibi olaylarda büyük miktarda etkilemektedir. Bu nedenle öğrencilere internetten gelebilecek zararları ve korunma yollarını anlatmalıyız.

İlk sorumuz olan 'evinizde bilgisayar var mı?' sorusuna aldığımız dönüt %95 olmasına rağmen malesef her bilgisayarda anti virüs programı bulunmamaktadır. Grafikte %77 kişide bulunmaktadır ve %22 kişide bulunmamaktadır. Bir BÖTE öğrencisi olan kişiler bilgisayarlarına bulaşabilecek virüslerden hiç bir haberi olmadığı ortaya çıkmaktadır. Konumuzun öğrencilere faydalı olacağını düşünmekteyiz. Her bilgisayarda bir anti virüs programı bulunmalıdır. Bunun önemi, kurulumu, örnek anti virüs programları öğrencilere anlatılmalıdır.

Anti virüs programlarını satın alan öğrenci sayısı %27 olarak ortaya çıkmıştır. Öğrencilerin çoğu bilgisayarında anti virüs programı kullanmasına rağmen bedava olarak bulunan lisanssız antivirüs programlarını tercih etmektedir. Lisanssız antivirüs programları bilgisayarlarımıza zarar vermektedir.

Yukarıda sorulmuş olan antivirüs programları ile ilgili sorularda elde edilen bilgiler bilgisayarlarına gelebilecek tehditlerden habersiz olduğu ortaya çıkmıştır. Öğrencilerin çoğunun bilgisayarında anti virüs programı bulunmasına rağmen yine aynı oranda da virüs bulaştığı gözlenmektedir. Öğrencilere anti virüs programlarının nasıl kullanılması gerektiği anlatılmalıdır.

En son sormuş olduğumuz bu soruda öğrencilerden diğer sorulara vermiş oldukları cevaplar ile paralel olan cevap beklenmiştir. Fakat öğrencilerimizin çoğu bilgisayar ve internet güvenliği hakkında fazla bilgiye sahip olmamasına rağmen  %31 kadar hayır ve %31 kadarda olsa da olur olmasa da olur cevaplarını vermiştirler. Öğrencilerimizin %36'sı evet demektedir. Seçtiğimiz konunun öğrenciler için faydalı olacağına inanıyoruz.

1.4 Kaynaklar ve Sınırlılıkların Analizi
1.4.1 Kaynaklar

         Tam donanımlı bir bilgisayar sınıfı; 25' a yakın seviyenin üstünde kişisel öğrenci bilgisayarı, öğrenci bilgisayarları için yönetici konumda öğretmen bilgisayarı, öğretmen ekranını öğrenci bilgisayarlarına paylaşma yazılımları, sunum materyalleri ve akıllı tahta mevcut. Lüks olarak sayılabilecek klima da bu sınıfın kaynakları arasındadır.

1.4.2 Sınırlılıklar

         Sınıftaki sıkışık yer planlaması arka taraftaki öğrencilerin yanına ulaşılamamasına neden oluyor. Sınıfın uzunluğu yüzünden öğretmen masasını herkes göremiyor ve öğretmenin sesi her yere rahat ulaşamıyor. Belli bir süre içinde konumuzu anlatmamız gerekiyor. Bu yüzden sınırlılıklarımızın arasında bir de zaman var.

         Kaynakça

• Mehtap Mert, Halil İbrahim Bülbül, Şeref Sağıroğlu (2012). "MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA BAĞLI OKULLARDA GÜVENLİ İNTERNET KULLANIMI.". TÜBAV Bilim Dergisi
• Bilişim suçlarla mücadele. tr.wikipedia.org: https://tr.wikipedia.org/wiki/Bilişim_suçları adresinden  Türkiye İstatistik Kurumu. www.tuik.gov.tr. adresinden alındı.
• Moore, R. (2005) "Cyber crime: Investigating High-Technology Computer Crime," Cleveland, Mississippi: Anderson Publishing.
• Ulusal Bilgi Güvenliği Kapısı. http://www.bilgiguvenligi.gov.tr/: http://www.bilgiguvenligi.gov.tr/son-kullanici-kategorisi/internet-ve-bilgisayar-guvenligi-icin-temel-onlemler.html adresinden alındı.
• Vahide Can, I.K. İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN BİLGİSAYAR VE İNTERNETTE GÜVENLİĞİNE İLİŞKİN BİLGİSAYAR ÖĞRETMENLERİNİN GÖRÜŞLERİ .
• Neden Güvenlik: Beyazn.net.. www.beyaz.net: http://www.beyaz.net/tr/guvenlik/neden-guvenlik.html adresinden alındı

POPPLET UYGULAMASI

UYGULAMA LİNKİ